Bebeklerde beyin gelişimi hamilelikte stres doğum sonrası stres annedeki stres bebeği nasıl etkiler bebek gelişimi bebeklerde beyin gelişimi


Kişiyi belirgin bir sıkıntıya ve zorlanmaya sokan çevresel etkenlerin yoğun olduğu durumlar “stres” durumları olarak tanımlanabilir. Stres durumlarında kan dolaşımında steroid hormon düzeyi, özellikle kortizol hormonu belirgin olarak artar. Aslında uygun düzeylerdeki bu hormonların sinir sisteminin gelişiminde önemli işlevleri olduğu bilinmektedir. (Bruschettini ve ark. 2006) Stres molekül düzeyinde bir dizi değişikliği başlatır. (Karabekiroğlu, 2007)

Birincisi, beyin merkezinde gerçekleşen uyarılar sonucu kortizol hormonu miktarı artar. Kortizol, enerji depolarını harekete geçiren, kalp ve kan dolaşımı sistemini aktifleştiren ve bağışıklık sistemi yanıtını baskılayan oldukça önemli bir hormondur. (Sapolsky ve Meaney 1986)

İkincisi, stres durumunda beyinde ve böbrek üstübezlerinde adrenalin üretimi artar. Böylelikle önemli dokulara kan akımı artar ve uyanıklık keskinleşir. Üçüncü de kan basıncını artıran ve belirli salgıların (örn. süt, cinsel salgılar) üretimini tetikleyen “vazopressin-oksitosin” sistemidir. Bu sistem aynı zamanda anne-bebek bağlanması için de önemli bir işleve sahiptir.

Özetle, anne karnında ya da erken çocukluk döneminde yüksek stres ve steroid düzeylerine maruz kalan bebeklerde çeşitli beyin bölgeleri oldukça olumsuz etkilenir. Örneğin, beyin ağırlığı daha düşük olabilir. Sosyal davranışlar değişir. Çocuk oldukça içe kapalı ya da tam tersine ayrım gözetmeksizin aşırı bir sosyallik içinde olabilir. Öğrenme becerileri oldukça olumsuz etkilenebilir. Hayatın ileri yıllarında özellikle depresyon, dikkat ve öğrenme bozuklukları, dürtü kontrol sorunları ve madde kullanımı açısından önemli bir risk oluşturur.