hamileliğin 13. haftası



Embriyonun boyu 5 mm ağırlığı yaklaşık 0,4 grama ulaşmıştır. Vajinal yola yapılan ultrasonografide bu hafta içinde kalp atımları görülebilecektir. Bebeği besleyen yol kesesi denilen beyaz sınırlı halka embriyo gebelik kesesi içinde rahatça görülür.

Bebeğin tek mi çok mu( ikiz) olup olmadığı belirlenir. Yol kesesinin büyüklüğü, kalp atım hızı bebeğin iyilik hali için bir işaret olabilir. Artık kalp, beyin, omurilik, kaslar ve kemikler gelişmeye başlamıştır.

Organların gelişimi üç ayrı tabaka yani endoderm, mezoderm ve ektodermden olmaktadır. Endoderm tabakasından; akciğerleri çevreleyen zarlar, dil, bademcikler, üretra (idrar kanalı), mesane ve sindirim sistemi, mezodermden ise kaslar, kemikler, lenf sistemi, dalak, kan hücreleri, kalp, akciğerler ile üreme ve boşaltım sistemleri farklılaşır.

Cilt, tırnaklar, saç, gözün lens tabakası, işitme sistemi, burun, sinüsler, ağız, anüs, diş mineleri, hipofiz bezi, meme dokusu ve sinir sistemi ise “ektoderm tabakası”ndan oluşur. Ektoderm tabakası “nöral plaka”yı oluşturmak üzere kalınlaşıyor, bu plakanın kenarları kıvrılıp ve “nöral oluk” adını alır. Bu, embriyonun sinir sisteminin ilk taslağıdır ve ilk gelişen organ sistemlerinden birisidir. Organ ve sistemlerin büyük oranda gelişimini tamamladığı 10. haftaya kadarki dönem bebeğin dış etkenlere ve zararlı toksik etkenlere (Örn: cep telefonu, bilgisayar, sigara, ilaçlar ve radyasyon) en duyarlı oldukları dönemdir. Bu nedenle özellikle bu dönemler içinde bu etkenlerden uzak durulması özellikle önemsenmelidir.