Sad little girl with teddy bear
Korkmak doğal bir tepkidir.

Son günlerde artan terör olayları, başta çocuklar olmak üzere tüm toplumu derinden sarstı. Herkes büyük bir endişe yaşıyor, hiç kimse ne yapacağını bilmiyor. Peki, terör konusunu çocuklara nasıl anlatacağız? Ne yapmalıyız? Psikolog Serap Duygulu konuyla ilgili soruları cevaplandırdı.

TERÖR OLAYLARI TOPLUMU PSİKOLOJİK OLARAK NEYE İTİYOR, TOPLUMDA HANGİ HİSLERE SEBEP OLUYOR?

Terörün amacı toplumu şiddet yoluyla ürkütmek, paniğe yol açmak, toplum düzenini bozarak hükümetleri ya da devletleri ekonomik, dini ya da siyasi anlamda istedikleri noktaya çekebilmektir. Bu bakımdan terör genellikle istediği etkiye yol açarak insanları önce bireysel anlamda korkutur ve toplumun kitle olarak hareket yönünü değiştirir. İnsanların sosyal yaşam alanlarını daraltmalarına ve kalabalık ortamlardan uzak durmalarına yol açar. Korkmak doğal bir tepkidir. Çünkü insanın hem bireysel olarak hem de toplumsal olarak en temel güdüsü hayatını sürdürmek ve buna bağlı olarak da çevresine güven duymaktır. Terör işte bu güven duygusuna zarar vererek toplumu bir arada tutan değerleri sarsabilir.

TERÖR KONUSU ÇOCUKLARA NASIL ANLATILMALI?

Terör, insanın bilinçli bir şekilde diğer insanlara zarar verme eylemidir ve bu yönüyle bile tek başına toplumda nefret uyandırır. Çocuklara terör olayını anlatırken bir kitleye, bir kültüre, bir etnik varlığa olumsuz söylemler geliştirmeden zaman zaman bu tip olumsuz olayların olabileceğini, her toplumda toplumun düzenini bozmaya çalışanların olduğunu ve maalesef bazı insanların da bu nedenle zarar gördüğü anlatılabilir. Çok fazla ayrıntıya girilmemelidir.

YAKINI ŞEHİT OLAN BİR ÇOCUĞA ARKADAŞLARI VE ÇEVRESİ NASIL DAVRANMALI?

Şehitlik makamı birçok kültürde zaten çok anlamlı ve değerli bir makamdır. Bu anlamda şehit yakınları toplum içinde gereken saygıyı göreceklerdir. Ancak elbette ki, kayıp şekli ne olursa olsun sonuç olarak babasını ya da yakınını kaybetmiş bir çocuk onun nasıl öldüğünden çok neden öldüğüyle ilgilenecektir. Çok küçük yaştaki çocuklar için önermiyoruz, ancak yaşı biraz daha büyük çocuklar babasının mezarına götürülebilir, cenazesine tanıklık edebilir. Kaybı takip eden dönemlerde ise çocuğun eski düzenini sürdürmesi sağlanmalıdır.

ÇOCUKLAR OKULDA, YOLDA, SOKAKTA BİR TERÖR EYLEMİNİN İÇİNDE KALMAKTAN KORKUYOR. BU KORKUYU NASIL YENECEKLER?

Buradaki asıl iş yetişkinlere düşüyor. Bir çocuğun korkusunun devam edip etmemesi ebeveyninin tutumuna bağlı. Ebeveyn, her tür olumsuzluğa karşı, çeşitli önemler de alarak, çocuğunun normal yaşantısını sürdürmesini sağlamalı. Medyadaki haberlerden çocuklar uzak tutulmalı, şiddet içeriği ile tanıştırılmamalı. Sosyal medya kullanımı denetlenmeli ve çocuğa sunulan sınırsız internet gibi imkânlar mutlaka sınırlandırılmalı.

Çocuklar korkuyu da öğreniyorlar. Özellikle yetişkinlerin dünyasını model aldıklarını ve sürekli olarak onları gözlemlediklerini düşünürsek çocukların korkular geliştirmesini normal karşılamak gerekiyor. Aşırı koruyucu ve korkulu bir anne babanın çocuğuna güven aşılamasını elbette ki bekleyemeyiz. O nedenle her tür olumsuzluğa karşı normal hayatın sürdürülmesi çok önemli. Bu aynı zamanda terörün de istediği amaca ulaşamaması demek olacak ve terörle mücadele edene güvenlik güçlerinin de elini sağlamlaştıracaktır.