13586
Prematüre bebeklerin gelişimsel yönden risk altında olduğu her zaman hatırlanmalıdır.

Prematüre bebeklerin eve çıktıktan sonra yapılacak ilk kontrolünün çok önemli olduğunu söyleyen Çocuk Sağlığı ve Hastalıkları Uzmanı Yard. Doç. Dr. Meral Saracel, prematüre bebeklerin bakımları hakkında ebeveynlere önemli bilgiler verdi.

Prematüre bebekler yoğun bakım ünitesinden taburcu edildikten sonra ilk olarak 7-10 gün sonra kontrol edilmelidirler. Bu ilk kontrol bebeğin ev ortamına uyumunu, büyümesini, beslenmesini, ailenin bebeğin bakımı konusundaki performansını değerlendirme açısından çok önemlidir. Prematüre bir bebeğin uzun süreli izleminde bebek öncelikle genel sağlığı, büyümesi, beslenmesi ve aşı uygulamaları açısından izlenmelidir. Bunun yanında nörolojik durum, görme – işitme, davranış, konuşma/lisan/sözcük kapasitesi, fonksiyonel kapasitesi belirli zamanlarda yaşına göre değerlendirilmeli ve okul öncesi döneme hazırlanmalıdır.

DÜZELTİLMİŞ YAŞ NASIL HESAPLANIR?

Bu ilk kontrolden sonra değerlendirme dönemleri düzeltilmiş yaşa göre belirlenmelidir. Düzeltilmiş yaş, bebeğin gebelik yaşının (hafta olarak) 40 haftadan çıkarılması ile elde edilen farkın doğumdan sonra geçen süreden çıkarılması ile hesaplanır. Örneğin; gebelik yaşı 32 hafta olan yani ( 40-32= 8 hafta erken doğmuş bir bebeğin doğumdan 3 ay sonra (12 haftalıkken) düzeltilmiş yaşı (12-8=4 hafta) yani bir aydır. Bir aylık zamanında doğmuş bir bebekle aynı yaştadır. Üç yaşından sonra düzeltilmiş yaşın kullanılmasına gerek yoktur.

AŞILARA DİKKAT!

Gebelik yaşları ve doğum ağırlıkları ne olursa olsun, intraventriküler (beyin boşluklarına) kanama veya ilerleyici nörolojik bulguları olmayan prematüre bebekler durumları uygunsa zamanında doğan bebeklerde olduğu gibi iki aylık oldukları zaman aşıları yapılabilir. Bebek iki aylık olduğu zaman genel durumu iyi ise difteri, boğmaca, tetanoz (DBT) ve Hemofilus influenza tip B (Hib) ve Pnömokok aşılarına başlanabilir. Boğmaca aşısı asellüler olmalıdır.

Poliyo aşısı inaktive olanı yani enjeksiyon şeklinde olanı tercih edilmeli, oral poliyo aşısından kaçınılmalıdır. Hepatit B aşısı 2000 gram altında olan bebeklere 1 aylık olunca yapılmalıdır. BCG aşısı (verem) bebeğin ağırlığı 3000 gram üzerine çıkınca yapılmalıdır. Prematüre bebeklerin derileri ince olduğu ve BCG aşısının deri içine enjeksiyonu zor olur.

GELİŞİMSEL YÖNDEN RİSK ALTINDALAR

Prematüre bebeklerin gelişimsel yönden risk altında olduğu her zaman hatırlanmalıdır. “Zayıf doğduğu için biraz geç yürüyebilir” gibi kanaatlere varılmadan önce mutlaka gelişimde bir gerilik olup olmadığı normallerle karşılaştırılmalıdır. Bu çocukların zamanında doğmuş olanlardan farklılıkları ilk altı yaşta gözlenebilmektedir. Gelişimsel yönden risk altında oldukları bilinen bu bebekler, erken ve sık izleme alınmalıdır. İzlemde standart tarama testleri tercih edilmeli, gelişimsel yaş kronolojik yaşa göre düzeltilerek o yaşın normalleri ile karşılaştırılmalıdır. Gelişme geriliği ortaya çıkmadan da, bu bebekler taburcu edilirken fiziksel ve zihinsel uyaranlardan zenginleştirilmiş bir ortam tarif edilmeli. Ayda bir yapılan kontrollerde kilo alma, retinopati (göz dibi gelişimi), işitme gibi özelliklerin yanı sıra mutlaka mental-motor gelişim basamakları da değerlendirilmelidir.