Çocuklarda utanç dönemi çocuklarda tuvalet eğitimi tuvalet eğitimi çocuklarda özerklik özerklik utanma ve kuşkuculuk


1 yaşın sonuna doğru çocuğun kas ve hareket dengesi hızla gelişir. Ayağa kalkmak ve yürüyebilmek; yatay ve bağımlı oluştan, dikey ve hareketli, özerk varoluşa geçişin ilk adımıdır. Hareket dizgesinin gelişmesinin yanında, çocukta işeme ve dışkılama görevini gören büzgeç kaslar da olgunlaşmaktadır. Büzgeç kasların olgunlaşması işeme ve dışkılamanın isteğe bağlı olarak yapılması demektir. Yani çocuk isterse tutabilir ya da yapabilir. Böylece birbirine karşıt iki istek, iki eğilim ortaya çıkar. Çocuk birbirine karşıt iki eğilim ve istek arasında seçim yapabilme durumuna girmiştir. Bu durum insan için yepyeni bir yetinin gelişmesi demektir; istemek ya da istememek, yapmak ya da yapmamak. İşte özerklik duygusu, birbirine karşıt istek ve eğilimler arasında seçim yapabilme gücüdür. İşeme ve dışkılamayı isteyince tutabilme ya da bırakabilme, giderek toplumsal anlam taşıyan birçok davranış örüntülerine de geçer ve genelleşir.

Çocuk, iki tür toplumsal işlev-örüntü ile denemeler yapar; tutmak, bırakmak. Dışarıdan yapılacak denetim ve öğretiler, çocuğun seçim yapabilme yetisini aşırı uçlara götürmeyecek biçimde güven verici olmalıdır. Yoksa yapılan seçim inatçı bir tutma ya da istenilmeyen yer ve zamanda öfkeyle bırakmaya yol açabilir. Bu evrede anne babanın kesin ve tutarlı davranışları çocuğun seçim yapma yetisini, özerkliğini zedelememelidir. Çocuk içinde bulunduğu toplumun beklentilerine göre bir şeyleri yapmayı ya da tutmayı öğrenirken, ağır utandırmalar ve cezalarla karşılaşırsa utanç ve kuşkuculuk duyguları yerleşir.