Çocuk davranışları çocuklarda öğrenilmiş acizlik çocuklarda üstün zeka


Hayvanlar ve insanlar üzerinde yapılan çeşitli deneylerde telkinin ve engellemelerin yeteneklere ket vurduğu, bir başka deyişle deneğin yapabileceği işleri yapamaz olduğu ortaya çıkarılmıştır. Bildiğiniz gibi büyük balıklar küçük deniz hayvanlarını yiyerek beslenmektedir. Araştırmacılar bir havuza büyük bir balık ve küçük deniz hayvanları koyarlar. Büyük balık acıktıkça küçükleri yemeye başlar. Havuzu bir cam bölme ile ikiye ayırırlar. Büyük balığı bir tarafta, küçük deniz hayvanlarmı diğer tarafta bırakırlar. Bir süre sonra büyük balık acıkınca küçükleri yemek üzere harekete geçer. Ancak cam bölme diğer tarafa geçmesine izin vermez. Her denemesinde cam bölmeye çarparak başarısızlığa uğrar. Başarısızlığa rağmen 28 saat boyunca küçük deniz hayvanlarına ulaşma çabasını sürdürür. Sonunda karşı tarafa geçemeyeceğini öğrenir ve denemekten vazgeçer. Cam bölme kaldırıldığı halde yeni bir denemeye girişmez.

Araştırmacılar, benzer bir deneyi pireler üzerinde gerçekleştirirler. Bilindiği gibi, pireler yüksek atlama yeteneğine sahip hayvanlardır. Birkaç pireyi küçük bir cam kavanoza koyup kapağını kapatırlar. Pireler her zıplamada kapağa çarpıp geri düşerler. Bir süre denedikten sonra daha yükseğe atlayamadıklarını öğrenirler ve denemekten vazgeçerler. Çünkü her seferinde kafaları kapağa çarpıp acımaktadır. Psikolojide buna “öğrenilmiş acizlik” diyoruz. Çocuklar için de aynı kural geçerlidir. Doğuşta başarısızlık korkusu nedir bilmezler. Söz dağarcıklarında “yapamam, beceremem” kelimeleri yoktur. Sınır tanımazlar, yanılsalar da beceremeseler de denemekten vazgeçmezler. Ümit ve enerji doludurlar. Yeteneklerini göstermek için var güçleriyle çalışırlar. Anne babadan ve çevreden destek gördükçe cesaretleri artar.