besin kullanımı



Besin öğesi yetersizliğini önlemek amacıyla gerçekleştirilen zenginleştirmede, en yüksek biyoyararlılığın hedeflenmesi gerektiği, bunun yanı sıra, güvenilir doz ve olumsuz besin öğesi-besin öğesi etkileşiminin de göz önünde bulundurulması belirtilmektedir .
Fazla diyet kalsiyum (Ca)’unun barsaktaki interaktif etki nedeni ile çinko (Zn) emilimini azaltabileceği, bu nedenle eğer Zn ile zenginleştirme söz konusu ise uygun Zn:Ca oranı düşünülmesinin gerektiğine dikkat çekilmektedir .
Mg supplementasyonun bazı durumlarda uygun olabildiği, ancak rutinde önerilmediği belirtilmektedir. Fosfor supplementasyonu ise karbonatlı içeceklere ilave veya besin koruyucu olarak kullanılarak gerçekleştiği ifade edilmektedir .
İki randomize çalışmada 9 aylık Ca ve P ile zenginleştirilmiş formula veya kahvaltılık tahıl tüketen infantlarda Fe emiliminin olumsuz etkilenmediği gösterilmiştir. Ayrıca henüz Fe emiliminin artırılması için Ca alımının kısıtlanmasına dair bir bulguda belirtilmemiştir .
Ca:Zn oranı 20:1->50:1 olduğunda olumsuz etkileşim bildirilmekte, bu durumun hızlı büyüme, büyümeyi yakalama süreci veya diyare/enfeksiyon iyileşme süreçlerinde, Zn gereksiniminin arttığı durumlarda daha sık gözlendiği bildirilmektedir .
Anne sütünün alınan miktara bağlı olarak 20-30 mg/gün Mg sağladığı, tamamlayıcı beslenme döneminde ise besinlerden yaklaşık olarak 55 mg/gün Mg sağlanabildiği, 7-12 aylık infantlarda Mg için AI ise 75 mg/gün olduğu belirtilmektedir. Yeşil yapraklı sebzeler, kuruyemişler Mg’dan zengin besinlerdir, ayrıca süt ürünleri, et ve yumurta ise düşük miktarlarda Mg sağlamaktadır. Mg alımı optimal değerlerin altında olsa da, yetersizliğin nerede ise söz konusu olmadığı bildirilerek, suppleman olarak fazla miktarlarda Mg alımının, diyare, nörolojik ve kardiyak toksiteye de neden olabileceği ve bu nedenle besin zenginleştirmede kullanılacak ise küçük miktarlarda olmasının göz önünde bulundurulması vurgulanarak, besin zenginleştirmenin 40-60 mg/gün Mg olarak yapılmasının herhangi bir olumsuz etkiye neden olmadığı, ancak tamamlayıcı besinlerin Mg ile zenginleştirilmesinin gerekli ve önerilen bir durum olmadığı belirtilmektedir .
Yüksek miktarlarda P alımı hipokalsemiye neden olarak, çocuklarda kırık riskini artırmaktadır. Optimal Ca:P oranı 1.5-2:1 olarak önerilmektedir. Tamamlayıcı besinlerin 75-100 mg/gün P ile zenginleştirilmesinin uygun Ca:P oranı sağlayarak, güvenilir olduğu belirtilse de, zenginleştirmenin ancak kesin bilgilerle yetersizliğin gösterildiği durumlarda yapılması, P alımının toplumların genelinde yeterli olduğu belirtilmektedir .
Artan anne sütü alım süresinin, hava kirliliğinin, güneş koruyucularının kullanımının, inek sütünün D vitamini içermemesinin D vitamini yetersizliği riskini artırdığı bilinmektedir. Yapılan çalışmalarda, tamamlayıcı besinlerin 1-2 μg/gün D vitamini ile zenginleştirilmesinin güvenilir olduğu bildirilmiş.