İşaretlerle bebek iletişimi



Dili öğrenip insanların dediklerini yorumlayıp aynı şekilde bunlara kelimeleri kullanarak cevap verebilmesi için çocukların dört farklı şey öğrenmesi gerekir:

  • Seslerin kuralları (fonetik)
  • Seslerin anlamları (semantik)
  • Söz dizimi (sentaks)
  • Sosyal bağlam ( edimbilim)

Yani gördüğünüz üzere bir bebeğin fonem denilen, kendine has özelliklere sahip anlamlı en küçük ses bileşimlerini (fonetik) ayırt etmeyi (algılamayı) öğrenmesi gerekir. Bu kültürel olarak özelleşmiş sesler morfem adını verdiğimiz daha geniş ses bileşimleriyle kombine edilir. Mesela eklendiği kelimeye güç, yeterl~lik anlamı katan -ebilmek eki gibi … ( anlam bilim, semantik) Bunun dışında bebeğinizin anlamları da kelime sırasından veya bileşimlerinden anlaması gerekir (söz dizimi). “Arabaya kadın çarptı ve kadın arabaya çarptı” arasında anlam farkı vardır. “Arabaya kadın bindi ve kadın arabaya bindi” cümlelerinde de vurgulanmak istenen şeyler farklıdır. Son olarak da bebeğinizin kelimelerin anlamlarını doğru algılamakla ilgili yaşayacağı problemleri aşması gerekir.

Yeni doğan bir bebek “yaz” kelimesini kullanan bir kişinin mevsimlerden mi yoksa yazmak eyleminden mi bahsettiğini çözümlerken az da olsa zorlanabilir. Bebekler dili yetişkinler nesnelerin isimlerini onlara söylediği için öğrenmez. Bu onların direkt olarak tecrübe etmedikleri şeyler hakkında nasıl konuşabildiklerini ve aslında fiilleri, fiillere eklenen sayısız ekleri ve sıfatları düzgün kullanabilmeyi nasıl öğrendiklerini açıklayan bir şey değildir. İşin içinde biraz “taklit ve kopya etme” vardır çünkü araştırmalara göre anneleri kendileriyle konuşmaya daha çok zaman ayıran çocukların daha geniş bir kelime haznesine sahip olduğu ortaya çıkmıştır. Fakat büyüdükçe çocuklar kendi dillerini ve kendilerine has, bir eşi daha olmayan cümlelerini yaratabilmek adına yetişkinleri taklit etmek yerine kelimeleri tekrar kombine ederler. Bu yüzden karşımıza çocuklara ait gramer özelliklerine sahip birçok cümle çıkar: ‘Bene su verer misin? Olar mı?’ gibi. Böyle bir cümle karşısında çocukların dil kullanımlarını geliştirirken yetişkinlerin söylediklerini ezberlediklerini söyleyemeyiz çünkü bir çocuğun bir yetişkinden böyle bir cümle duyma ihtimali oldukça azdır.