Crawling baby with parents

Bebek psikolojisi bebeklerde ruh sağlığı bebeklerde ruhsal sorunlar bebeklerde ruhsal sorunların nedenleri


Günümüzde “gen mi, çevre mi?” diye soran kalmadı. Artık biliyoruz ki özellikle genlerimiz tarafından belirlenen biyolojik yapımız ve anne karnına düştüğümüz günden beri yaşadığımız hemen her türlü deneyim beynimizi, bedenimizi ve dolayısıyla da ruhumuzu şekillendiriyor ve yaşam boyunca da şekillendirmeye devam ediyor.

Genlerin ve çevrenin bu etkisi biyolojik, psikolojik, sosyal gelişim sürecimizde, ruhsal yapımızın oluşumunda ve işlevlerinde hemen her aşamada farklı görevler ve roller üstleniyor. Özellikle genlerimiz programlanmış bir dizi protein üretimi yoluyla, beynin anatomik yapılarını, işlevsel farklılaşmayı ve göç sürecini yöneterek temel yapıları (hardware) oluşturuyor. Öte yandan deneyimlerimiz de bu temel yapı ile etkileşim ve zorunlu bir uyum çerçevesinde temel çalışma modellerinin (software) gelişimini belirliyor ve ince ayarlar yaparak anatomik oluşumların, özellikle sinir hücreleri arasındaki bağlantıların kişiye özgü hale gelmesini sağlıyor.

Günümüzde genleri değiştirme, düzeltme ya da iptal etme teknolojisi henüz insanlarda yeterli düzeye ulaşmadığı, özellikle psikiyatrik belirti ve bozukluklarla ilişkili genlerin yeterli bir kesinlikle tespit edilememiş olduğu ve aynı zamanda da psikiyatrik oluşumlarda genetik mekanizmaların oldukça karmaşık ve çok-genli etkileşimlerde gerçekleştiği düşünüldüğünde önlem ve tedavi sürecinde çevresel etkiler ön plana çıkıyor. Öte yandan, birtakım psikiyatrik bozukluklarla güçlü bir ilişkisi olduğu saptanan genlerin, örneğin doğum öncesi tarama süreçlerinde araştırılmasının ve riskli görülen genleri taşıyan bebeklerin doğmasının engellenmesinin birtakım etik kaygıları doğuracağını da unutmamak gerekir. Yani, günümüzde psikiyatrik sorunların henüz ortaya çıkmadan durdurulmasında çevresel risk etmenlerinin ortadan kaldırılması ya da en azından azaltılması elimizdeki temel yöntem olmaya devam ediyor. Örneğin, gelişimsel süreçlere olumsuz etkileri bilinen toksinlerin, enfeksiyonların engellenmesi, iyi beslenme, gebelik döneminde düzenli doktor kontrolleri vb. bilinen çevresel riskleri azaltacaktır. Ayrıca, koruyucu çevresel yaklaşım dendiğinde sadece zarardan kaçınma akla gelmemelidir.