Bebek gelişimi bebeklerde beyin gelişimi bebeklerde IQ bebek beyin gelişimi


Bebeğin nasıl bir insana dönüşeceğini doğanın mı yoksa çevrenin mi daha çok belirlediğini merak eden sadece anne babalar değildir. Bilim insanları da bu soruyu yüzyıllardır tartışmaktadır. Yakın zamanlarda bu ikilemin anlamsız olabileceği öne sürüldü. Genlerimizle geçen birçok özellik ancak doğru çevresel koşullarda ifade edilebilir. Nasıl bir insana dönüştüğümüzü büyük ölçüde genlerimiz ile çevremiz arasındaki etkileşim belirler. Sonuçta kişilik ya da zekanın ne oranlarda genler, ne oranda çevre ile belirlendiğine dair tüm açıklamalar kuşkuyla karşılanmalıdır. Ancak anne babaların çoğu bebeklerinin bu derece programlanmış doğmasına hayret eder.

Birçok ortak genleri olmasına karşın kardeşler doğdukları andan itibaren birbirlerinden tamamen farklı görünebilir. Gerçekten de birbirinden ayrı yetiştirilen eş ikizlerle (tüm genleri ortaktır) ilgili çalışmalar çocukların IQ skorlarındaki farklılığın yaklaşık yüzde 40’ının genlerden kaynaklandığı izlenimini vermektedir. Buna karşılık erişkin ikizlerin ele alındığı çalışmalarda IQ skorlarındaki değişkenlikte genlerin sorumluluğunun yüzde 80’e varması ilginçtir. Bunun anlamı, genlerin IQ’nun üst sınırını belirleyebildiği ve zaman içinde insanların potansiyellerini gerçekleştirme yollarını bularak eksikliklerini çevrenin zenginliği ile giderebilmesi olabilir.

O zaman bu, sizin en iyi anne babalık çabalarınızın bile sadece yüzde 20 fark yaratabileceği anlamına mı gelmektedir? Hayır! Olay bu kadar basit değildir. Özellikle yoksul ortamlarda yetişen çocukların ele alındığı çalışmalar, genlerin IQ skorlarının belirlenmesinde, görece rahat bir yaşam süren ailelerden gelen çocuklara kıyasla daha küçük bir rol oynadığını göstermektedir. Bu bulgu zekadaki genetik farklılıkların ancak çevreden yeterli destek geldiğinde tam olarak kendini gösterebildiğini düşündürmektedir. Ne var ki, Romanya’daki yetimhaneler örneğinde ve suç niteliği taşıyan ihmal vakalarında görüldüğü gibi, ileri derecede ihmal daha sonra onarılamayan çok ciddi gelişimsel sorunlara yol açabiliyor.