Tiroid bezinin normalden büyük olmasına “guatr” denir. Guatr hastalığının görülüş sıklığı dünyada ortalama %5-10 olarak tahmin edilmektedir.

Guatrın nedenleri nelerdir?

Guatrın en önemli nedeni iyot eksikliğidir. İyot eksikliği, özellikle dağlık bölgelerde daha belirgindir. Guatr ülkemizde yaygın bir hastalıktır. Yemek tuzuna iyot katılma uygulamasına 1980’lerde başlanmıştır, bu sayede görülme sıklığında biraz düşüş olduğu tahmin edilmektedir. Guatr oluştuktan sonra iyotlu tuz verilmesinin yararı olmaz.

İyot eksikliği dışında, başta karalahana olmaz üzere bazı gıdaların fazla tüketimi veya bazı ilaçların kullanımı da guatr hastalığına neden olabilmektedir. Karalahananın tiroid hormonlarının yapımını engellediği bilimsel olarak kanıtlanmıştır. Bunların dışında radyoaktiviteye maruz kalma da guatr hastalığına neden olabilmektedir.

Guatr düşünülen hastaların ana görüntüleme yöntemi ultrasondur. Ultrason ile guatrın büyüklüğü, komşu organlarla ilişkisi, varsa içindeki nodüller ortaya konulur, nodülün kistik olup olmadığı araştırılır. Gerektiğinde magnetik rezonans (MR) ile daha ayrıntılı bilgilere ulaşılır.

Guatr – kanser ilişkisi

Guatr ile kanser arasında bir ilişki olduğu ortaya konulmuştur. İçinde nodül bulunmayan basit guatrlarda ve aşırı hormon salgılanması ile birlikte seyreden “toksik” guatrlarda kanser olasılığı %5 civarındadır. Tek nodül içeren ve normal hormon salgılayan hastalarda ise bu oran %10-15’e yükselmektedir.

Muayenede sert, kenarları düzensiz, hızlı büyüyen ve etrafa baskı sonucu ses kısıklığı gibi belirtiler ortaya çıkan hastalarda kanser olasılığı akla gelmelidir. Kesin tanı, guatrın kendisinden ya da nodüllerden yapılan ince iğne biyopsisi (İİAB) ile konulur. Biyopsi sonucunun negatif gelmesi, kanser olmadığını göstermez.