ek gıda



Gıda güvenliğinin sağlanması, halk sağlığının korunması ve gıda üretiminin devamı için ciddi öneme sahiptir. Gıdalarda bulunan katkı maddeleri tehlikeli kimyasallar çok çeşitlidir ve bunlar İşlevsel açıdan; oksitlenmeyi önleyici, asitliği düzenleyici, gıdanın şeklini istenilen biçime getirici, nemli tutucu, tatlandırıcı, renklendirici, lezzet artırıcı, kıvam artırıcı, emülsifiye edici, yapışkanlığı azaltıcı, bozulmayı önleyici gibi gruplara ayrılmaktadır. Ayrıca gıda katkı maddeleri gıdaya veya yeme üretim, işleme, taşıma, hazırlama ve tüketim aşamalarının herhangi bir noktasında bulaşabilir. Son yıllarda bitkilerde ve bu bitkileri tüketen hayvanlardaki zirai ilaç kalıntıları, mikroorganizmalarca üretilen doğal toksik maddeler işleme sırasında oluşan toksinler, gıda alerjenleri, ağır metaller , ambalaj malzemelerinden geçen maddeler ve hile amaçlı katılan maddeler gibi gıda güvenliğini tehdit eden kimyasallar gıda güvenliğinin üzerinde durulması ihtiyacını doğurmuştur.

Gıda katkı maddeleri; bir gıdaya, belirli bir işlevi yerine getirmesi için tercihen insan sağlığına olumsuz etkisi olmayan ,bilinçli olarak katılan madde grubuna denir. Bilimsel yaklaşıma göre;özellikle gıda kalitesinin geliştirilmesi ve raf ömrünün uzatılması açısından gereklidir endüstrileşmeyle birlikte gıda sektörünün vazgeçilmezleri arasındadır.Zararsızlık dozları da bilinmekte ve bilinenlere E kodu verilmektedir.Tüketici algılamasına göre ise; gıda katkısı gerekli değildir, herhangi bir yararı olmadığı gibi zararlıdır ve E kodu zararlı olduğunu göstermektedir.

Bu maddelerin sağlık üzerine en önemli etkilerinden biri “hormon bozucu” olmalarıdır. Endokrin bozucu olarak da ifade edilen bu maddeler hormonları taklit ederek hormonal sistemi etkilemektedirler. Bu durum ciddi sağlık sorunları olan kanser, kalp damar hastalıkları, üreme bozuklukları ve hatta son yıllarda ortaya konulduğu üzere obeziteye neden olmaktadır. Gıda kaynaklı tehlikelerden biri kuşkusuz gıda katkı maddeleridir. Türkiye’de 1996 yılında fakstan faksa iletilen bir gıda katkısı listesinde 51 gıda katkısı yer alıyordu ve bunlar “zararsız>kuşkulu>zararlı>tehlikeli” diye 4 gruba ayrılıyordu.Ayrıca ; “en tehlikeli,kanserojen” diye tanımlanan E330, sitrik asid da vardı. Bu liste basına “E Paniği”, gibi manşetlerle yansıdı. E kodu’ nun anlamı araştırılmadan, tüketiciye bunları içeren gıdalardan uzak durması önerildi. Gıda katkı maddelerinin sağlığa zararlı olmayabileceği gerçeğin tüketiciye anlatılması daha da zorlaştırıldı.